Dé tool om de juiste vragen te stellen aan
een jongere
Met de Wolkenkaarten heb jij dé tool in handen waarmee je de juiste vragen stelt. Met de kaarten krijg je op een laagdrempelige manier inzicht in de thuissituatie en het welbevinden van jongeren. Zo krijg je jongeren met een moeilijke thuissituatie makkelijker in beeld en kan je hen passende ondersteuning bieden, met jouw luisterend oor als begin.
De naam Wolkenkaarten staat voor de gedachten en gevoelens die in het hoofd van een jongere kunnen hangen, als wolken in de lucht. Soms licht, soms donker en zwaar. Met de Wolkenkaarten verken je die wolken samen. Door erover te praten voelen jongeren zich gezien en minder alleen, en kun je het weer in het hoofd van een jongere lichter maken.
De Wolkenkaarten zijn in eerste instantie ontwikkeld voor het voorgezet onderwijs, maar zijn ook te gebruiken door professionals binnen zorg en welzijn. De kaarten zijn inzetbaar bij jongeren van 8 t/m 16 jaar.
Jongeren met een moeilijke thuissituatie
Zorgen thuis
Impact
Niet iedere jongere met een moeilijke thuissituatie ontwikkelt problemen. Maar bij een groot deel heeft dit wel een negatieve invloed op het welbevinden en de schoolprestaties. Zij moeten vaak al vroeg volwassen worden, dragen veel zorgen en en maken soms ingrijpende situaties mee. Hierdoor lopen ze meer risico op psychische problemen, een laag zelfvertrouwen, eenzaamheid en fysieke klachten. Deze impact is vaak langdurig.
Een luisterend oor
Vanwege loyaliteit en schaamte zal een jongere meestal niet uit zichzelf vertellen als er iets aan de hand is. De Wolkenkaarten maken het gemakkelijker om een goed gesprek te voeren en te werken aan de vertrouwensband. Jouw luisterend oor en betrokkenheid betekent vaak al veel meer dan je denkt. Misschien herinner jij je ook nog wel die éne persoon die wél echt vroeg hoe het met jou ging. Ook jij kan die persoon zijn voor iemand.
Signalen op school
‘Welke vraag miste jij destijds op school?’ In deze video geven ervaringsdeskundigen antwoord op deze vraag en leggen ze uit waarom deze vraag hen had kunnen helpen. Ook geven we meer uitleg over de Wolkenkaarten en hoe je deze kunt gebruiken. Deel de video gerust met je collega’s!
De Wolkenkaarten
De Wolkenkaarten zijn ingedeeld in verschillende thema’s: algemeen, school, vrije tijd, thuis, welbevinden en steun. Elk thema bevat vijf vragen. Je kunt de kaarten op verschillende manieren gebruiken, zowel individueel als in een groep. Zo zijn ze toepasbaar voor iedere situatie.
Voorbeelden van hoe je de Wolkenkaarten kunt gebruiken:
– Individueel: laat de jongere zelf een aantal kaartjes kiezen, stel alle vragen van één specifiek thema (bijv. ‘school’ of ’thuis’) of stel gericht een aantal vragen.
– Groepsgewijs: kies zelf een kaartje of laat een jongere een kaartje kiezen en bespreek deze plenair of in groepjes.
“
Eén van onze pijlers is ‘Je wordt gezien’. Daar sluiten de Wolkenkaarten naadloos op aan. In de coachgesprekken die we driewekelijks voeren met onze leerlingen, zijn ze laagdrempelig te gebruiken. Hierdoor is het signaleren van eventuele moeilijkheden thuis een stukje makkelijker. Er ontstaan andere gesprekken met leerlingen dan wanneer je de kaartjes niet gebruikt. De kaarten zijn op meerdere manieren te gebruiken, zowel individueel als klassikaal. Wij zijn enthousiast en gunnen elke leerling een mentor of coach met een set Wolkenkaarten!
Sanne (docent) en Lieke (onderwijsbegeleider) op het Eligant Lyceum in Zutphen
Ontwikkeld door ervaringsdeskundigen
De Wolkenkaarten hebben wij – Sandra en Leonie – samen met heel veel andere ervaringsdeskundigen ontwikkeld. Vanuit onze eigen ervaring weten wij hoe het is om zorgen te hebben (over) thuis en hoeveel impact dit kan hebben. Destijds miste wij aandacht hiervoor en daarom is het onze missie om ervoor te zorgen dat deze jongeren zich meer gezien en gehoord voelen. Wij, en vele ervaringsdeskundigen met ons, geloven dat je met de Wolkenkaarten écht het verschil kan maken.
Meest gestelde vragen
Voor wie is de kaartenset precies bedoeld?
De Wolkenkaarten zijn bedoeld voor professionals in het voorgezet onderwijs (zoals docenten en zorgcoördinatoren), maar ook voor professionals binnen zorg en welzijn (zoals hulpverleners en sociaal werkers).
Twijfel je of de Wolkenkaarten iets voor jou zijn? Mail ons op wolkenkaarten@outlook.com, wij denken graag met je mee.
Voor welke leeftijden kan ik Wolkenkaarten gebruiken?
De Wolkenkaarten zijn in eerste instantie ontwikkeld voor leerlingen in het voorgezet onderwijs, maar kunnen ook worden gebruikt in de bovenbouw van het basisonderwijs en het MBO. De vragen op de kaarten kan je zo formuleren, dat het passend is voor de jongere die jij voor je hebt. Op die manier zijn de kaarten geschikt voor jongeren in de leeftijd van 8 t/m 18 jaar.
Hoe zijn de Wolkenkaarten tot stand gekomen?
Wat zijn de kosten voor de Wolkenkaarten?
De prijs van een set Wolkenkaarten is €15 exclusief €5 verzendkosten per bestelling (€8 voor België). Voor bestellingen van 10 stuks of meer bedraagt de prijs per set €12.
Met de inkomsten kunnen wij weer nieuwe Wolkenkaarten laten drukken en verzenden. Zo zetten we onze missie voort!
Nadat je een bestelling hebt geplaatst nemen wij contact met je op over de betaling. Betalen via factuur is mogelijk.
Wanneer kan ik de kaartenset gebruiken?
De Wolkenkaarten kunnen bij iedere jongere worden gebruikt. Met de vragen leer je de jongere beter kennen en werk je aan een vertrouwensband. Met de kaarten kan je signaleren of er sprake is van een moeilijke thuissituatie en/of mentale problemen, zodat je ondersteuning kan bieden indien nodig.
Vaak worden signalen dat het niet goed gaat met een jongere over het hoofd gezien of verkeerd geïnterpreteerd. Stil of teruggetrokken gedrag betekent niet altijd dat er niets aan de hand is en is soms júist een signaal. En ook achter opvallend of risicovol gedrag zit vaak meer.
Binnen het onderwijs kan je de kaartenset bijvoorbeeld aan het begin van een nieuw schooljaar in een mentorgesprek gebruiken. Zo is de kans groot dat je leerlingen die het lastig hebben meteen in het vizier hebt. Het is ook een optie om de kaarten pas te gebruiken als je onderbuikgevoel zegt dat er iets speelt bij de leerling. Dan helpen de kaarten je om de juiste vragen te stellen en de leerling het gevoel te geven niet alleen te zijn met de zorgen. Vervolgens kan je samen kijken wat de leerling nodig heeft en hoe je daar als school een rol in speelt. Het creëren van een veilige sfeer is een belangrijke randvoorwaarde (zie ook: ‘Hoe introduceer ik de kaarten het beste bij een jongere?’).
Buiten het onderwijs kan de kaartenset bijvoorbeeld gebruikt worden tijdens intakegesprekken, begeleidingstrajecten of andere contactmomenten met jongeren. Het creëren van een veilige sfeer is hierbij een belangrijke randvoorwaarde (zie ook: ‘Hoe introduceer ik de kaarten het beste bij een jongere?’).
Op welke manier(en) kan ik de kaartenset gebruiken?
De Wolkenkaarten kan je op verschillende manieren gebruiken, zowel individueel als in groepsverband. Zo zijn ze toepasbaar voor iedere situatie. Hieronder vind je een aantal voorbeelden:
- Begin met de thema’s ‘algemeen’ en ‘school’ en begin daarna met de andere thema’s.
- Laat de jongere zelf een aantal kaarten kiezen.
- Kies per gesprek één categorie, willekeurig of gericht.
- Stel plenair een vraag en laat de jongeren deze in groepjes bespreken.
-
Neem de kaarten mee tijdens een wandeling met de jongere.
Wees creatief en experimenteer met de verschillende mogelijkheden en ervaar wat wel en niet werkt!
Wat doe ik als een jongere niet openstaat voor een gesprek?
Het kan voor jongeren ontzettend lastig zijn om open te zijn over de thuissituatie vanwege een gebrek aan vertrouwen in anderen, schaamte of loyaliteit richting de ouder. Probeer niet te pushen en houd de deur op een kier. Realiseer je dat een vertrouwensband opbouwen tijd kost.
Als je het lastig vindt om het gesprek te voeren, vraag dan hulp aan collega’s of het zorgteam.
Hoe introduceer ik de kaarten het beste bij een jongere?
Bij het introduceren van de Wolkenkaarten is het belangrijk om een veilige en ontspannen sfeer te creëren. Begin met een rustige uitleg: leg uit dat de kaarten bedoeld zijn om beter te begrijpen hoe het met de jongere gaat, zonder oordeel. Geef aan dat de jongere zelf mag bepalen wat hij of zij wil delen. Kies een rustige plek waar jullie ongestoord kunnen praten en neem de tijd. Laat zien dat je oprecht luistert en benadruk dat alles wat besproken wordt, vertrouwelijk blijft (en dus niet zonder toestemming met de ouder(s) wordt besproken). Dit helpt de jongeren om zich open te stellen en te ervaren dat het oké is om te delen.
Kan ik de Wolkenkaarten verbinden aan mijn project of organisatie?
Ben jij bijvoorbeeld projectleider van een project op het gebied van mentale gezondheid, preventie, jonge mantelzorgers of KOPP/KOV? Of werk jij bij een organisatie die nauw contact heeft met scholen en zie jij kans om de Wolkenkaarten daar onder de aandacht te brengen? Dan komen wij graag in contact met je om te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen. Mail ons op wolkenkaarten@outlook.com.
